X
تبلیغات
پزشکی - شروع غذای کمکی برای شیرخوار

بهترین زمان برای شروع غذای کمکی برای شیرخوار پایان سن 6 ماهگی است زیرا :

1-  شیرمادر بعد از شش ماهگی به تنهایی قادر به رفع نیازهای غذایی کودک نیست چون در این سن وزن شیرخوار بیش از دو برابر وزن تولد می شود.

2-  دستگاه گوارش شیرخوار در حوالی شش ماهگی برای پذیرش غذای جامد آمادگی لازم را پیدا می کند و شیرخوار قادرست غذای نیمه جامد را در دهان به حلق هدایت کند و بلع را کامل انجام دهد.

3-    ذخیره آهن بدن در این سن به حداقل می رسد.

4-    شیرخوار توانایی نشستن و برداشتن تکه های غذا را پیدا می کند.

اگر غذای کمکی قبل از 6 ماهگی شروع شود موجب بروز مشکلات زیر خواهد شد:

1-    افزایش احتمال ابتلا به اسهال، زیرا دستگاه گوارش شیرخوار هنوز آمادگی لازم برای پذیرش غذای نیمه جامد را پیدا نکره است.

2-  کاهش تولید و ترشح شیر بدلیل کاهش زمان مکیدن و کم بودن حجم معده شیرخوار که منجر به ابتلای شیرخوار به سوء تغذیه و رشد ناکافی می شود.

3-  بروز حساسیت بخاطر بازبودن فواصل بین پرزهای روده که موجب ایجاد واکنش بدن نسبت به هر ماده غذایی جدید حتی به مقدار کم می شود.

 

اگر غذای کمکی دیر تر از 6 ماهگی شروع شود موجب بروز مشکلات زیر خواهد شد:

 

1-    کندی یا توقف رشد

2-    اشکال در پذیرش غذا توسط کودک

3-    به تعویق افتادن یادگیری عمل جویدن

 

خصوصیات غذای کمکی مناسب:

1-    با حجم کم داراری انرژی بیشتری باشد تا بتوان به دفعات از آن استفاده کرد.

2-    نرم بوده و هضم آن آسان باشد.

3-    کاملاً پخته باشد و از مواد نیم پخته در آن استفاده نشود.

4-    قابل تهیه به روش ساده، در دسترس، ارزان و متناسب عادات غذایی خانواده باشد.

5-    اصول بهداشتی در تهیه آن رعایت شود و تازه باشد.

اصول زیر راباید درتغذیه تکمیلی رعایت کرد:

 ۱-   قبل از تهیه غذا باید دستها به خوبی با آب و صابون شسته شود و سبزیجات ضدعفونی شده باشد.

2-  قبل از یکسالگی باید تغذیه کمکی بعد از شیرمادر به شیرخوار داده شود ولی در سال دوم زندگی ابتدا غذای کمکی و سپس شیر به وی داده شود.

3-   چون شیرخوار قرار است در خوردن غذا شرکت کند قبل از صرف غذا باید دستهای او هم شسته شود.

4-   همیشه از یک نوع ماده ساده شروع شود و کم کم به مخلوط چند نوع تبدیل گردد.

5-   از یک قاشق مرباخوری شروع شده و به تدریج به میزان آن اضافه شود.

6-  بین اضافه کردن مواد غذایی مختلف7-5 روز فاصله باشد تا دستگاه گوارش کودک به ماده غذایی جدید عادت کند و اگر ناسازگاری با یک ماده وجود دارد شناخته شود.

7-   در شروع غذاها باید نسبتاً رقیق باشد و سپس غلظت آنها به تدریج اضافه شود.

8-   بهتر است غذای شیرخوار هر روز بطور تازه تهیه و مصرف گردد و در ظرف در دار در یخچال نگهداری شود.

9- تنوع در غذای کودک رعایت شود.

10- اضافه کردن یک قاشق مرباخوری روغن مایع ( ترجیحاً روغن زیتون) به سوپ یا پوره شیرخوار به ویژه برای کودکانی که خوب وزن نمی گیرند توصیه می شود.

11- هیچگاه به زور کودک را وادار به تمام کردن غذا نکنید و اجازه بدهید خودش تصمیم بگیرد که چقدر غذا بخورد.

12- همزمان با شروع غذای کمکی، کمی آب جوشیده سرد شده به کودک بدهید تا تشنگی او برطرف شود.

13- قبل از یکسالگی از اضافه کردن نمک و هرگونه چاشنی و ادویه به غذای کودک خودداری کنید.

14- دفعات تغذیه در 6 ماهگی از 1 بار شروع و بتدریج به 3 مرتبه در روز افزایش یابد در 8 ماهگی به 4 تا 5 بار در روز برسد و در 12-11 ماهگی به 6 بار در روز برسد.

15- از پایان دوازده ماهگی باید کودک غذای سفره خانواده را بخورد و غذای اضافی هم در برنامه او وجود داشته باشد.

۱۶-شروع غذا بهتر است با لعاب برنج و فرنی باشد سپس شیربرنج و حریره بادام و بعد سوپ شروع شود.در تهیه سوپ ابتدا از مواد ساده مثل هویج و جعفری و برنج استفاده می نماییم و کم کم آنرا تغییر می دهیم و از 8 ماهگی گوشت و حبوبات اضافه می شود. در مورد حبوبات عدس و ماش ترجیح دارد.

17- آب میوه ترجیحاً آب سیب و هویج و انگور می تواند از ماه هفتم، هشتم آغاز شود. ضمناً از انواع میوه جات می توان در منزل کمپوت تهیه کرد و به شیرخوار داد.

 

به طور کلی تا یکسالگی باید از دادن مواد زیر به شیرخوار خود داری شود:

 عسل-شیرپاستوریزه گاو- سفیده تخم مرغ- شکلات- میگو- فلفل، نمک و ادویه جات- ترشی ها- نوشابه های گازدار- تنقلات

از حبوبات: لپه و نخود

از سبزیها : اسفناج و کلم

از میوه ها:‌کیوی، آلبالو، گیلاس و خربزه

در مورد استفاده از شیرگاو در تهیه غذاها قبل از یک سالگی بهتر است به میزان خیلی کم صورت گیرد.

درباره نحوه تهیه غذاهای کمکی خاص شیرخوارگی از پزشکتان سوال کنید.

فرني

براي تهيه فرني از 2 روش زير مي توان استفاده كرد:

روش اول:

  1. آرد برنج (يك قاشق مرباخوري سرصاف)
  2. شكر (نصف قاشق مرباخوري سرصاف)
  3. شير (ترجيحا شير مادر) (5 قاشق مربا خوري)

آرد برنج بايد اول با كمي آب و شكر (به ميزان فوق) كاملا پخته شود سپس 5 قاشق مرباخوري شير اضافه گردد. قوام فرني بايد كمي بيشتر از شير مادر باشد. اگر از شيري به جز شير مادر استفاده مي شود حتماً بايد قبلا جوشانده شود.

روش دوم:

  1. آرد (برنج يك قاشق مرباخوري سرصاف)
  2. شكر (نصف قاشق مرباخوري سرصاف)
  3. شير پاستوريزه (120 سي سي، معادل نصف ليوان معمولي)

در اين روش اول 120 سي سي شير پاستوريزه را به مدت 10 دقيقه مي جوشانند، سپس آب جوشيده خنك شده را به آن اضافه مي كنند تا حجم شير مجددا به 120 سي سي برسد بعد آرد و شكر را به شير اضافه مي كنند و مجدداً حرارت مي دهند تا به قوام فرني برسد.

توجه: منظور از يك قاشق مرباخوري، قاشقي است با گنجايش cc 5 مانند قاشق مدرج شربت هاي كودكان.

حريره بادام

طرز تهيه كاملا مشابه تهيه فرني است و همراه با افزودن آرد و شكر يك قاشق مرباخوري بادام پوست گرفته و رنده شده ( يا آسياب شده) نيز اضافه مي شود.

براي سهولت كار و رعايت تنوع در غذاي شيرخوار مي توان يك روز در ميان از فرني و حريره بادام استفاده كرد.

سوپ

  • گوشت بدون چربي به اندازه يك تكه خورشتي (معمولا به اندازه يك تخم مرغ متوسط) به ترتيب اولويت و ارجحيت گوشت گوسفند، مرغ، گوساله.
  • برنج يك قاشق مربا خوري
  • هويج متوسط يك سوم

بعد از اين كه گوشت كمي پخته شد برنج و هويج اضافه مي شود. پس از پختن كامل، بايد همه مواد سوپ را مخلوط و نرم كرد تا به غلظت فرني برسد.

به عنوان مثال 3 نوع سوپ كه تنوع مواد غذايي در محتويات آن رعايت شده است ذكر مي گردد.

  • گوشت مرغ، هويج، برنج، جعفري و سيب زميني
  • گوشت گوسفند، لوبيا سبز، برنج، گشنيز و گوجه فرنگي
  • گوشت گوساله، كدو حلوايي، جعفري، سيب زميني و گوجه فرنگي

اضافه كردن كمي پياز رنده شده و خرد شده به سوپ براي رفع بوي مرغ يا گوشت اشكالي ندارد. همچنين افزودن چند قطره آب ليمو ترش تازه يا آب نارنج تازه به سوپ و غذاي كودك هم آن را خوش طعم مي كند و هم جذب آهن را افزايش مي دهد.

توجه:

  1. هر سه روز يك بار يك نوع سبزي به سوپ اضافه مي شود: مانند جعفري، گشنيز، لوبياسبز، كدوسبز، كرفس و ...
  2. به سوپ نبايد نمك، شكر يا چاشني اضافه كرد.
  3. بهتر است كدو، كرفس و لوبيا سبز را اول پخته و بعد به سوپ اضافه كنند.
  4. سبزي ها بايد در آخرين لحظات پخت سوپ اضافه شود. در ظرف را نيز مي بندند تا ويتامين هاي آن از بين نرود.
  5. اسفناج تا يك سالگي مجاز نبوده و نبايد به سوپ شيرخوار اضافه شود.

پوره سيب زميني

يك سيب زميني متوسط را بعد از شستن كامل با پوست مي پزند. بعد از پخته شدن، پوست آن را جدا مي كنند سپس سيب زميني را همراه با يك قاشق مرباخوري كره يا روغن مايع نرم كرده، كم كم به آن شير پاستوريزه كه قبلا جوشانده باشد اضافه مي كنند تا به نرمي و غلظت دلخواه برسد.

پوره هويج

پوره هويج هم مثل پوره سيب زميني تهيه مي شود با اين تفاوت كه اول يك هويج متوسط را كاملا شسته و پوست كنده و با كمي آب مي پزند و بعد كره يا روغن و شير را اضافه مي كنند.

+ نوشته شده توسط روح الله طالبی در چهارشنبه بیستم مهر 1390 و ساعت 11:15 |